Tky Japan Jersey Travel BroekAntraciet Flared Zaya nPk0Ow
Het laatste Wetenschapskatern 2014 van NRC-Handelsblad is gewijd aan ‘Het Huis’. Van alles en nog wat passeert de revue, mijn oog viel op een stuk over het bed als ‘thuisbasis’. In de lead wordt verraden wat de strekking is: ‘Kern van het privédomein is overal en in alle tijden: het echtelijke bed’. Ongelukkig titel dus, het gaat niet over bedden in het algemeen maar over het echtelijke bed in het bijzonder.

Altijd als ik lees over iets dat ‘van overal en alle tijden’ is, gaat er bij mij een rood lichtje branden. De afwijking van de antropoloog, die vanaf de eerste dag van zijn studie krijgt ingepompt dat je uitspraken over universele culturele wetten, regels of verschijnselen ten diepste moet wantrouwen. Op iedere regel is altijd wel een uitzondering te vinden, wat sommige antropologen ertoe heeft gebracht niet naar uniformiteit, maar juist naar afwijkingen te zoeken. Uitzonderingen zijn interessant omdat ze soms regels kunnen aanvullen of bevestigen, soms regels kunnen ontkennen. De speurtocht naar het waarom van uitzonderingen brengt de wetenschap verder.

De auteur van het stuk vraagt zich af wat de kern van het ‘huis’ is: waar begint de beslotenheid, waar houdt de openheid op? Hij bespreekt een aantal situaties waaruit blijkt dat het ‘westerse huis’ betrekkelijk uniek is. Inderdaad. In vele delen van de wereld en gedurende lange perioden woonden mensen in ‘huizen’ zonder zit-, slaap- en badkamers. Of toiletten. Dat is nog steeds zo, trouwens, in het artikel worden voorbeelden genoemd. ‘Een groot deel van de wereldbevolking’, aldus de auteur, ‘poept en watert in de buitenlucht en baadt in de rivier. (…) Romeinse steden hadden ook openbare toiletten, waar men genoeglijk op een rij zat, zonder schotten en zonder verlegenheid of schaamte’.

Wie in India wel eens met de trein heeft gereisd, herinnert zich ongetwijfeld de rijen mensen die ’s ochtends langs de spoorlijn zitten om hun behoeften te doen. Of dat ook daar, net als in Rome, zonder verlegenheid of schaamte gaat, durf ik trouwens te betwijfelen. In miljoenenstad Mumbai vormen de rails van de lokale spoorwegen een favoriete plek om je even af te zonderen – zij het niet van de treinreizigers die het volle zicht hebben. Van de gemiddeld acht tot tien doden per dag die vallen onder het denderende geweld van de treinen – omdat reizigers uit de trein hangen en tegen seinpalen te pletter slaan, uit de open deuren van de trein vallen omdat ze hun houvast kwijtraken of vanwege de onbewaakte overgangen – zijn er heel wat die door alle grotestadsherrie de trein niet horen aankomen als ze zitten te poepen. Pats, dood.

Volgens de auteur van het NRC-Handelsblad artikel zijn ook in huizen zonder kamers – hij noemt de iglu, de tipiØ26 Ultramarine Caravaggio Dark Lightyears Hanglamp eWdrxBoC en de yurt als voorbeelden – de slaapplekken van de ouders op de een of andere manier afgescheiden, symbolisch of met schotten of gordijnen: ‘… het afgeschermde echtelijke bed is het hart van het huis’, oppert hij. Vanzelfsprekend, zou je zeggen. Een dergelijke ordening komt overeen met fundamentele waarden uit de Westerse cultuur en waarom zou dat niet overal hetzelfde zijn?

De antropoloog Erving Goffman analyseert de situatie in de theatrale termen van ‘front stage’ en ‘back stage’. In de keuken wordt het voedsel zodanig bewerkt dat het kan worden opgediend en gegeten. Hetzelfde gebeurt in de slaapkamers en badkamers met het menselijke lichaam: het wordt gereinigd, aangekleed en zodanig ‘opgemaakt’ dat het voor de buitenwereld presentabel is. ‘De front stage is doorgaans versierd, in goede staat en opgeruimd’, zegt Goffman, ‘de achterkant kan betrekkelijk simpel zijn. In overeenstemming daarmee komen sociale volwassenen (gasten, vrienden, officieel bezoek) door de voordeur, terwijl de sociaal ondergeschikten, zoals huispersoneel, kinderen, leveranciers, achterom komen’.

Ik zag toevallig een aflevering van de tv-serie Mad Men Slub T shirtLichtgrijs Logo Iro Inspiring wTliuPkXOZwaarin Sally, het dochtertje van hoofdpersoon Don Draper, de bediende-ingang binnenkomt bij de buren – ze betrapt daar haar vader in innige omhelzing met de buurvrouw. Een fraaie illustratie van het verschil tussen ‘voor’ en ‘achter’ – in dubbel opzicht, want het gaat ook om ‘afkeurenswaardig gedrag’ dat niet aan de ‘voorkant’ kan plaatsvinden. Welgestelde inwoners van Mumbai – met name Hindoes uit hogere kasten – hebben vrijwel altijd een speciale ingang bij hun appartementen. Voor dienstpersoneel, maar ook voor mensen met een andere religieuze achtergrond (in casu: moslims) of leden van lage kasten – veelal overlappende kenmerken.

Maar ondanks al die fijnzinnige onderverdelingen en afscheidingen is de ‘ouderslaapkamer’ in vele Indiase huishoudingen helemaal niet zo exclusief als door het NRC-Handelsblad artikel wordt gesuggereerd – gezegd moet overigens worden dat de schrijver India niet noemt. Appartementen in Mumbai zijn doorgaans bescheiden: een ‘ontvangstruimte’ die direct aan de voordeur grenst, waar de tv staat en gasten plaatsnemen. Daarna iets van een keukentje plus toilet/badkamer en daarachter een slaapruimte: niet alleen voor de ouders, maar voor het hele gezin, inclusief gasten die blijven slapen. Publiek en privé zijn geen identieke grootheden voor alle tijden en overal, maar verschillen fundamenteel van inhoud per culturele traditie en zijn aan grondige veranderingen onderhevig. Heel veel huishoudingen in India bestaan bovendien uit Alix M Snake Label Chiffon The Top HYW9DIbeE2joint families of zelfs extended families — het echtelijke bed of de ouderslaapplaats heeft daar geen betekenis, of in ieder geval een andere dan in het Westerse middenklassegezin. Ik ken diverse ‘moderne echtparen’ in Mumbai die steen en been klagen over het gebrek aan privacy dat ze ‘thuis’ ondervinden – nooit eens alleen, altijd in de buurt van ouders en/of kinderen en andere familieleden – maar ik ken net zoveel echtparen die daarvoor schijnbaar totaal ongevoelig zijn. Zo is het nou eenmaal; ik heb af en toe tussen een hele kluwen mensen geslapen, je merkt dan trouwens meteen dat je geen eigen ruimte nodig hebt om je uit de openbaarheid terug te trekken. Ondanks het gebrek aan een Westers soort privacy, is India een uitermate ‘preuts’ land. Elkaar aanraken is ongepast, zoenen in het openbaar zie je praktisch nooit en hoewel velen gedwongen zijn om in het openbaar toilet te maken, weet men zich in dusdanig ingewikkelde bochten te wringen dat je daar pas iets van merkt als je er speciaal op let. Zelfs in symbolische zin wordt ‘intimiteit’ gemaskeerd door afstandelijkheid. In traditionele families hoor je nooit dat echtelieden elkaar bij de voornaam noemen, vrouwen hebben het over de ‘man van het huis’, mannen over de ‘moeder van de kinderen’.

In de film Bombay van de beroemde Tamilfilmer Mani Ratnam – een van de betere ‘Bollywoodfilms’ die ik ken – spelen Arvind Swamy en Manisha Koirala een pasgehuwd stel dat de huwelijksnacht doorbrengt in een kamer met zeker tien andere gasten die allemaal tussen hen in slapen. Ze communiceren met briefjes die van de ene kant naar de andere kant moeten worden doorgegeven. Het is een knipoog naar de kijker, maar geeft de verhoudingen uitstekend weer. Steeds als de jonggehuwden denken even alleen te zijn, komt er iemand binnen om de tederheid te verstoren. Zelfs op het dak, bij het ophangen van de was, maken buurvrouwen inbreuk op de idylle.

Maar wacht even … dit alles gaat uiteraard alleen op voor mensen die een dak boven het hoofd hebben. Meer dan de helft van de bevolking in Mumbai woont in krottenwijken en miljoenen wonen op straat, slapen op het trottoir of op een vluchtheuvel.

Het is misschien verleidelijk om te denken dat de hele wereld er uitziet zoals bij jou thuis, maar soms ben je zélf een uitzondering.

 

Slaapshirt 'floor' Slaapshirt Noppies Noppies Noppies Noppies 'floor' Slaapshirt 'floor' D29bWEHIeY

plaatje echtelijke slaapkamer; bron: exclusiveculitravel.nl
‘echtelijke slaapkamer’ op trottoir in Mumbai; copyright foto: Lodewijk Brunt

 

 

By

Alix M Snake Label Chiffon The Top HYW9DIbeE2

|2017-01-20T17:05:31+00:00woensdag 31 december 2014|Categories: Blog|Tags: , , , , , , Rugzak Parkland Grijze Grijze Kingston Rugzak Kingston Parkland NkXPwOn80|Reacties uitgeschakeld voor Het echtelijke bed